Historia Steenvoorde: ponad tysiąc lat historii we francuskiej Flandrii
Położone w samym sercu francuskiej Flandrii miasto Steenvoorde szczyci się bogatą, ponad tysiącletnią historią. Powstałe wokół „kamiennego brodu”, od którego wzięła się jego nazwa, miasto rozwijało się dzięki handlowi, rzemiosłu i rolnictwu, leżąc na skrzyżowaniu głównych szlaków komunikacyjnych Flandrii.
Od średniowiecza po rewolucję francuską, poprzez ikonoklastyczną furię z 1566 roku, wojny religijne i dwie wojny światowe – Steenvoorde przeszło przez najważniejsze etapy historii Flandrii. Od średniowiecznych panów feudalnych po flamandzkie młyny, od „Małej Kolejki Flandrii” po rozkwit przemysłu spożywczego – każda epoka odcisnęła swoje piętno na tym terenie.
Również dzisiaj jego dziedzictwo, zabytki, noszone olbrzymy i flamandzkie tradycje świadczą o tej wyjątkowej historii. Odkryj najważniejsze etapy, które na przestrzeni wieków ukształtowały tożsamość Steenvoorde.
Stara mapa Steenvoorde z „Flandria Illustrata” Antoniusa Sanderusa (1641). Ta rycina stanowi jedno z najstarszych znanych przedstawień Steenvoorde i stanowi cenne świadectwo układu miasta w XVII wieku.
Wykonany w 1641 roku i opublikowany w słynnej „Flandria Illustrata” Antoniusa Sanderusa, ten widok Steenvoorde z lotu ptaka stanowi jedno z najcenniejszych świadectw dotyczących tej gminy w XVII wieku. Przedstawia on szczegółowy obraz miasteczka, jego układu urbanistycznego oraz otaczających je terenów wiejskich w sercu francuskiej Flandrii.
W centrum ryciny wyróżnia się Grand-Place, wokół której rozciągają się główne ulice Steenvoorde. Można na niej również rozpoznać najbardziej charakterystyczne budowle tamtej epoki, w szczególności kościół parafialny, zamek otoczony fosami, hospicjum, klasztor, a także młyn, będący charakterystycznym symbolem flamandzkiego krajobrazu. Grunty rolne, starannie podzielone na działki wokół miasta, ilustrują znaczenie rolnictwa w gospodarce Flandrii Wewnętrznej w XVII wieku.
Początki Steenvoorde
Nazwa Steenvoorde pojawia się w średniowiecznych źródłach w różnych formach, m.in. jako Steinforth, Stenfort, Stanfort czy Estanfort. Pochodzi z języka flamandzkiego i oznacza zazwyczaj „kamienne brody” – od słów steen („kamień”) i voorde („brody”) – w nawiązaniu do wybrukowanego przejścia, które umożliwiało przekroczenie rzeki Ey Becque. Położona na dawnym szlaku komunikacyjnym łączącym Boulogne-sur-Mer z Cassel, a następnie z Bavay, miejscowość ta już od dawna korzystała z dogodnego położenia sprzyjającego wymianie handlowej i przemieszczaniu się po Flandrii. Obecność tego brodu przyczyniła się do rozwoju miejscowości i jej włączenia w sieci gospodarcze regionu. Steenvoorde należało wówczas do hrabstwa Flandrii, jednego z najlepiej prosperujących księstw Europy Zachodniej w średniowieczu.
Wśród najstarszych znanych panów tej miejscowości wymienia się Frumolda z Steinfortu, czasami określany w źródłach łacińską formą Frumoldus, a znany w lokalnej tradycji pod imieniem Fromulus. Wspomniany na początku XII wieku, jest on jedną z pierwszych postaci z całą pewnością związanych z historią feudalną Steenvoorde. Kilka lat później w kronikach dotyczących kryzysu, który nastąpił po zamordowaniu hrabiego Karola Dobrego w 1127 roku, pojawia się Guido de Steenvoorde. Jako osoba zaangażowana w spisek, który doprowadził do tego morderstwa, został aresztowany podczas następującej po nim represji, a następnie stracony w tym samym roku. Te pierwsze wzmianki świadczą o długiej historii osadnictwa w tym miejscu oraz o wczesnej integracji Steenvoorde z sieciami politycznymi i feudalnymi średniowiecznej Flandrii.
Kraina handlu i rzemiosła
W średniowieczu lokalna gospodarka opierała się głównie na rolnictwie i przemyśle tekstylnym. Podobnie jak wiele innych miast flamandzkich, Steenvoorde uczestniczyło w rozkwicie przemysłu sukienniczego, który stanowił źródło bogactwa regionu. W szczególności produkowano tam tkaninę zwaną „esteinfort”, która była sprzedawana pod nazwą tej gminy. Rynki, jarmarki i wymiana handlowa z sąsiednimi miastami sprzyjały rozwojowi gospodarczemu tego obszaru. Wokół miasteczka stopniowo powstawały gospodarstwa rolne, warsztaty rzemieślnicze oraz przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem produktów rolnych.
1214 – Steenvoorde podczas kampanii Filipa Augusta
Na początku 1214 roku, podczas kampanii prowadzonej przez Filipa Augusta przeciwko Ferdynandowi Portugalskiemu, hrabiemu Flandrii, Steenvoorde zostało zdobyte przez księcia Ludwika, późniejszego Ludwika VIII. Wzmianka ta świadczy o znaczeniu miejscowości już na początku XIII wieku. Jej położenie przy szlaku komunikacyjnym łączącym Artois z centrum hrabstwa Flandrii nadawało Steenvoorde strategiczne znaczenie.
Założenie klasztoru Notre-Dame-des-Sept-Fontaines
Historia Siedmiu Źródeł sięga początku XV wieku. W 1404 roku Mathieu de Licques, pan Steenvoorde, założył szpital Matki Bożej Siedmiu Źródeł i powierzył go wspólnocie sióstr augustianek. Placówka przyjmowała chorych, pielgrzymów i osoby ubogie. Zgodnie z lokalną tradycją jej nazwa nawiązuje do obecności źródeł lub studni na terenie posiadłości.
Po pożarze klasztor i szpital zostały odbudowane w 1434 roku przy wsparciu Filipa Dobrotliwego, księcia Burgundii.
W XVIII wieku przeprowadzono kolejną kampanię odbudowy, o czym świadczą daty 1734 i 1736 wyryte na budynkach dawnego hospicjum.
Przez ponad sześć stuleci miejsce to pozostawało oazą gościnności, opieki i solidarności. Przekształcone najpierw w hospicjum, a następnie w dom spokojnej starości, towarzyszyło wielu pokoleniom mieszkańców Steenvoorde i okolic.
Wśród zakonnic, które przebywały w klasztorze Sept-Fontaines, znalazła się postać o znamienitym pochodzeniu: siostra słynnego korsarza z Dunkierki, Jeana Barta, przyjęła tam habit kanoniczki regularnej św. Augustyna w wieku 21 lat, za czasów przełożonej Marie-Anne De Carnin.
W latach 60. XX wieku dawny hospicjum zostało stopniowo zastąpione nowoczesnym domem spokojnej starości, oddanym do użytku na początku lat 70. Po przeniesieniu mieszkańców do nowej placówki budynek ten został z kolei wyburzony w 2023 roku.
W 2025 roku teren Sept-Fontaines ponownie zyskał centralne miejsce w życiu gminy wraz z otwarciem nowej hali przeznaczonej na targi, imprezy i spotkania mieszkańców.
Widok z lotu ptaka na Steenvoorde około 1954–1955 r. Kościół św. Piotra, odbudowany po II wojnie światowej, góruje nad centrum gminy. Puste przestrzenie między Grand-Place, ulicą Carnot i ulicą de Poperinghe przypominają prawdopodobnie zniszczenia spowodowane bombardowaniami. Obszar ten odpowiada również dawnemu, wybrukowanemu przejściu, które umożliwiało przekroczenie rzeki Ey Becque i które stało się początkiem rozwoju Steenvoorde. W prawym górnym rogu widoczne są Hospicjum Sept-Fontaines i ratusz.
Renesans i czasy nowożytne
Okres ten stanowi ważny punkt zwrotny w historii Steenvoorde. Miasto cieszyło się znaczącym znaczeniem kulturalnym dzięki izby retoryczne, ale zostało również głęboko naznaczone wojnami religijnymi, furią ikonoklastyczną oraz konfliktami między Francją, Hiszpanią i Prowincjami Zjednoczonymi. Pomimo tych trudności Steenvoorde zachowało ważną rolę w sercu Flandrii i w 1678 roku ostatecznie przyłączyło się do królestwa Francji.
Izba retoryczna i dynamika kulturalna Steenvoorde
6 listopada 1518 r. suwerenna izba De Fonteine w Gandawie wydała akt uznania dla izby retorycznej w Steenvoorde, której flamandzkim mottem było „Ontsluyters van Vreughden” (Rozdawcy radości). Te stowarzyszenia literackie i teatralne, tzw. rederijkerskamers, ożywiały wówczas życie kulturalne miast dawnych Niderlandów, organizując konkursy poetyckie i przedstawienia teatralne. Izba ze Steenvoorde aktywnie wyróżniała się w tym ruchu: brała udział w konkursach w Nieuwpoort w latach 1520 i 1540, była gospodarzem konkursu w Steenvoorde w 1531 roku oraz uczestniczyła w konkursie w Dixmude w 1560 roku, co świadczy o dynamice kulturalnej miasta przez cały XVI wiek.
1553-1678 - Od zniszczenia Steenvoorde do przyłączenia do Francji
XVI i XVII wiek były dla Steenvoorde okresem szczególnie burzliwym. W 1553 roku, podczas wojen między Królestwem Francji a cesarzem Karolem V, wieś została spalona i zniszczona przez wojska cesarskie. Zniszczenie to na trwałe odcisnęło swoje piętno na lokalnej historii i zapoczątkowało długi okres odbudowy.
10 sierpnia 1566 roku klasztor św. Wawrzyńca stał się pierwszym miejscem kultu dotkniętym Furią Ikonoklastyczną (Beeldenstorm). Po protestanckim kazaniu zniszczono posągi, obrazy i przedmioty liturgiczne. Wydarzenie to zapoczątkowało ruch, który szybko rozprzestrzenił się po Niderlandach Hiszpańskich i stał się początkiem buntu przeciwko panowaniu hiszpańskiemu. Pomnik pamiątkowy, odsłonięty w 2016 roku z okazji 450. rocznicy tych wydarzeń, upamiętnia dziś ten ważny moment w historii Europy.
W 1567 roku książę Alba powołał Radę Zaburzeń (Rada Krwawa), aby ukarać sprawców Furii Ikonoklastycznej. W Steenvoorde szesnastu mieszkańców zostało skazanych zaocznie na wygnanie oraz konfiskatę majątku, co świadczy o surowości hiszpańskich represji.
W kolejnych dziesięcioleciach Steenvoorde ponosiło skutki konfliktów między Hiszpanią, Francją i Republiką Zjednoczonych Prowincji. Pomimo zniszczeń i trudności gospodarczych miejscowość stopniowo się odbudowała. Na mocy traktatów z Nijmegen (1678) Steenvoorde zostało ostatecznie przyłączone do Królestwa Francji.
1621 – Sojusz rodów La Viefville i Mérode
W lipcu 1621 roku Eustache-Pantaléon de La Viefville, baron i pan na Steenvoorde, poślubił Claudine de Mérode w kościele Notre-Dame-de-la-Chapelle w Brukseli. Sojusz rodów La Viefville i Mérode wpisywał się w sieć powiązań rodzinnych łączących najważniejsze rody szlacheckie dawnych Niderlandów. Z tej okazji herby obu rodzin zostały połączone w herb małżeński symbolizujący ich związek. Za rządów Eustache'a-Pantaléona posiadłość kontynuowała odbudowę po wojnach XVI wieku. Herb rodu La Viefville, połączony z herbem Claudine de Mérode, do dziś świadczy o prestiżu i wpływach obu rodów w historii Steenvoorde.
1711 – Steenvoorde zostaje markizatem
W 1711 roku, na mocy listów patentowych Ludwika XIV, posiadłość Steenvoorde została podniesiona do rangi markizatu na rzecz François-Joseph-Germaina de La Viefville, w uznaniu dawnego pochodzenia jego rodu oraz zasług oddanych władcom Niderlandów Hiszpańskich, a następnie Królestwu Francji. Nowy markizat obejmował dobra Steenvoorde, Oudenhove i Ochtezeele, umacniając pozycję rodu La Viefville wśród najważniejszych rodów szlachty flamandzkiej. Nadanie tytułu oznaczało szczyt wpływów tej rodziny w Steenvoorde, którym zarządzała aż do rewolucji francuskiej.
Rewolucja francuska w Steenvoorde
Rewolucja francuska wywołała głębokie podziały wśród lokalnej ludności. W 1791 roku, gdy w gminie powstał inspirowany jakobinami „Klub Przyjaciół Dobra Publicznego”, proboszcz parafii odrzucił Cywilną Konstytucję Duchowieństwa i pozostał wierny biskupowi Ypres. Trzy lata później, 23 kwietnia 1794 r., markiz Louis-Auguste de La Viefville, ostatni pan Steenvoorde, został zgilotynowany w Arras wraz ze swoją córką i praczką w słynnej sprawie „królewskiej papugi”. Epizod ten pozostaje jednym z symboli ekscesów rewolucyjnego terroru na Północy
Zdjęcie lotnicze Steenvoorde wykonane na początku lat 60. XX wieku. Widok przedstawia ulicę Carnot prowadzącą do kościoła św. Piotra w samym sercu wsi. Dokument ten ilustruje układ centrum miejscowości przed głównymi zmianami urbanistycznymi, jakie miały miejsce w drugiej połowie XX wieku.
Dziedzictwo historyczne Steenvoorde
Na przestrzeni wieków Steenvoorde wzbogaciło się w dziedzictwo architektoniczne i kulturowe, które świadczy o jego historii. Kościół, młyny, linia kolejowa i działalność gospodarcza ilustrują ewolucję gminy, od średniowiecznej Flandrii aż po czasy współczesne. Do dziś te charakterystyczne miejsca przyczyniają się do tożsamości i atrakcyjności Steenvoorde.
Kościół św. Piotra – świadek dawnej prosperity
Kościół św. Piotra został wzniesiony na miejscu starszego miejsca kultu, którego początki sięgają prawdopodobnie XI i XII wieku, o czym świadczą zachowane w fundamentach bloki piaskowca. Między XV a początkiem XVI wieku został odbudowany i rozbudowany w stylu gotyckim, odzwierciedlając dawny dobrobyt Steenvoorde.
15 sierpnia 1566 roku świątynia została splądrowana podczas furii ikonoklastycznej. Po pożarze z 1583 roku, w czasie wojny osiemdziesięcioletniej, rozpoczęto pierwszą kampanię odbudowy. Prace, częściowo finansowane z podatku od piwa i wina, zakończono w 1600 roku. Data ta, nadal widoczna na szczycie lewej nawy bocznej, przypomina o tej pierwszej odbudowie. W 1644 roku, podczas wojny francusko-hiszpańskiej, kościół ponownie został poważnie uszkodzony, a odbudowę ostatecznie ukończono w 1664 roku. Chrzcielnica z czarnego marmuru z 1658 roku jest świadectwem tego okresu odrodzenia.
Po zniszczeniach spowodowanych gwałtowną burzą w 1809 roku kościół odrestaurowano pod koniec XIX wieku. W 1891 roku wzniesiono nową iglicę. Poważnie uszkodzony podczas bombardowań w maju 1940 roku, został odbudowany po II wojnie światowej i ponownie otwarty dla wiernych w 1950 roku.
Obecnie kościół św. Piotra jest najważniejszym zabytkiem Steenvoorde. Jego wieża, wysoka na 92 metry i zwieńczona iglicą wzniesioną w 1891 roku, dominuje nad krajobrazem Flandrii Francuskiej, jest widoczna z wielu kilometrów i pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych punktów regionu. Kościół zajmuje centralne miejsce w dziedzictwie i tożsamości miejscowości.
Młyny i gospodarka wiejska Flandrii
Przez wieki gospodarka Steenvoorde opierała się głównie na rolnictwie. Młyny odgrywały kluczową rolę w przetwórstwie zbóż uprawianych na okolicznych terenach wiejskich. Młyn Noordmeulen, o którym wzmianki sięgają XVI wieku, przez wiele pokoleń przyczyniał się do dynamicznego rozwoju rolnictwa we Flandrii Wewnętrznej. Z kolei młyn Drievenmeulen został zbudowany w Somain w 1776 roku jako tłocznia oleju, a następnie rozebrany i ponownie zmontowany w Steenvoorde w 1901 roku, gdzie przekształcono go w młyn zbożowy. W XX wieku industrializacja doprowadziła do stopniowego upadku tradycyjnego młynarstwa. Noordmeulen zaprzestał działalności komercyjnej w 1954 roku, natomiast Drievenmeulen był stopniowo przekształcany w obiekt dziedzictwa kulturowego. Obecnie oba młyny, zachowane w dobrym stanie, pozostają ważnymi symbolami wiejskiego dziedzictwa Steenvoorde.
1806 – Powstanie orkiestry w Steenvoorde
Orkiestra w Steenvoorde została założona w 1806 roku przez byłych muzyków wojskowych, na początku Pierwszego Cesarstwa Francuskiego. W 1820 roku stała się Orkiestrą Gwardii Narodowej, co zapoczątkowało jej oficjalną organizację.
1860 – Utworzenie Kasy Oszczędnościowej
6 lipca 1860 roku cesarski dekret Napoleona III zezwolił na utworzenie Kasy Oszczędnościowej w Steenvoorde. Decyzja ta wpisywała się w rozwój kas oszczędnościowych w okresie Drugiego Cesarstwa Francuskiego i świadczy o administracyjnym oraz handlowym znaczeniu miejscowości w XIX wieku.
Pojawienie się kolei
Dawna stacja kolejowa w Steenvoorde, lokalna stacja końcowa „Małego Pociągu Flandrii”. Otwarta wraz z linią Hazebrouck–Hondschoote w 1894 roku, przez prawie sześćdziesiąt lat przyczyniała się do rozwoju gospodarczego gminy, ułatwiając mieszkańcom przemieszczanie się oraz transport produktów rolnych, aż do zamknięcia linii w 1954 roku.
W 1894 roku Steenvoorde zostało połączone z siecią kolejową dzięki lokalnej linii Hazebrouck–Hondschoote, której utworzenie zostało zatwierdzone przez Radę Generalną departamentu Nord w 1891 roku w celu poprawy dostępności wiejskich gmin Flandrii. To nowe połączenie umocniło rolę Steenvoorde jako centralnego miasteczka w głębi Flandrii, ułatwiając kontakty z rynkami, stacjami kolejowymi sieci krajowej oraz sąsiednimi gminami. Linia ta, eksploatowana przez Kompanię Kolei Flandrii i nazywana „Małą Koleją Flandrii”, była linią o rozstawie torów metrowym, która ułatwiała mieszkańcom przemieszczanie się oraz transport produktów rolnych, zwłaszcza zbóż, chmielu i buraków, przyczyniając się do rozwoju gospodarczego gminy. Po II wojnie światowej powszechne upowszechnienie się samochodów i transportu drogowego doprowadziło do jej upadku. Linia, która stała się mało opłacalna, została ostatecznie zamknięta w 1954 roku. Dawny dworzec, położony przy placu Jean-Marie-Ryckewaert, pozostaje dziś świadkiem tej kolejowej epoki.
Rozwój gospodarczy w XIX i XX wieku
Jarmarki, rolnictwo i rozkwit gospodarczy
Od XIX wieku Steenvoorde przechodziło intensywny proces modernizacji. Okres ten stanowił kontynuację dawnej tradycji targów i jarmarków w Steenvoorde. W 1671 roku król Karol II Hiszpański przyznał lenno Steenvoorde prawo do organizowania dwóch jarmarków wolnych, w maju i październiku. W XIX wieku targi bydła, organizowane w pierwszym tygodniu każdego miesiąca od kwietnia do listopada, stały się ważnymi wydarzeniami dla hodowców, handlarzy i mieszkańców sąsiednich gmin.
4 lipca 1891 r., z inicjatywy Alphonse’a Outtersa, ówczesnego burmistrza Steenvoorde, gminy i główni rolnicy z kantonu powołali do życia Comice agricole. Jego celem jest obrona interesów środowiska wiejskiego, wspieranie doskonalenia praktyk rolniczych oraz organizowanie konkursów, pokazów zwierząt i jarmarków.
Comice odgrywa w szczególności ważną rolę w organizacji majowych targów rolniczych, będących spadkobiercami dawnych targów bydła. Z biegiem czasu wydarzenie to stało się jednym z najważniejszych punktów w życiu Steenvoorde. Trwa ono do dziś pod nazwą Mei-Feest, jednej z najbardziej charakterystycznych imprez gminy, podtrzymującej rolniczą, handlową i świąteczną tradycję Steenvoorde.
Browary, przetwórstwo chmielu, warsztaty obuwnicze oraz przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem rolnym przyczyniają się do tworzenia miejsc pracy i rozwoju lokalnej gospodarki. Produkcja rolna, w szczególności zboża, chmiel, buraki oraz hodowla zwierząt, zaopatruje rynki i wspiera działalność rzemieślniczą. Przemysł obuwniczy odegrał szczególnie ważną rolę w historii Steenvoorde przed zamknięciem ostatniej lokalnej fabryki w 1964 roku.
W XX wieku w Steenvoorde rozwinęły się nowe gałęzie przemysłu. Założona w 1911 roku pod nazwą „Fermiers Réunis des Flandres” lokalna mleczarnia stała się ważnym podmiotem w branży przetwórstwa mlecznego i do dziś prowadzi działalność w ramach grupy Danone. Od 1978 roku gmina jest również związana z badaniami medycznymi i diagnostyką biologiczną. Jako spadkobierca działalności Instytutu Pasteura w Lille i po włączeniu do firmy Bio-Rad w 1999 roku, zakład w Steenvoorde przyczynia się do naukowego i gospodarczego rozwoju regionu.
Grand-Place w Steenvoorde w dzień targowy na początku XX wieku. Ta stara pocztówka ilustruje ożywienie handlowe, które sprawiało, że Steenvoorde było ważnym miasteczkiem francuskiej Flandrii. Rolnicy, rzemieślnicy, handlarze i mieszkańcy spotykali się tam co tydzień przy straganach i wozach załadowanych lokalnymi produktami, dzięki czemu targ stał się kluczowym miejscem wymiany handlowej i spotkań towarzyskich. Ta scena, będąca prawdziwym świadectwem dziedzictwa Steenvoorde, odzwierciedla codzienne życie i dynamikę gospodarczą gminy przed rozwojem nowoczesnych środków transportu.
1901–1903 – Sprawa Alphonse'a Outtersa
Na początku XX wieku Steenvoorde zostało dotknięte jedną z największych afer polityczno-finansowych w swojej historii. Skandal wywołany przez burmistrza Alphonse’a Outtersa odbił się echem w całym kraju i pozostawił trwały ślad w lokalnej pamięci.
Alphonse Outters, burmistrz Steenvoorde od 1884 roku, notariusz i były poseł, od lat ukrywał nieuczciwe praktyki: czerpiąc z majątku swoich klientów za pomocą fałszywych dokumentów, aby spekulować na paryskiej giełdzie, zgromadził zadłużenie przekraczające dwa miliony franków złota. 7 lipca 1901 r. znika. W rejestrach stanu cywilnego jego zastępca, Charles Mortier, wykreśla pięć słów, które stały się nieważne: „Auguste, Henri, Alphonse Outters, burmistrz” i podpisuje się w jego imieniu. Skazany zaocznie w 1903 r. na dożywotnie roboty przymusowe, schronił się we Florencji i nigdy nie powrócił do Steenvoorde.
1914–1945 – Dwie wojny światowe
Dwie wojny światowe głęboko odcisnęły piętno na Steenvoorde i jego mieszkańcach. Chociaż gmina leżała z dala od głównych pól bitewnych, brała udział w wysiłkach wojennych, doświadczyła bombardowań, niemieckiej okupacji oraz walk o wyzwolenie. Dziś o tej historii przypomina jeszcze kilka pomników i miejsc pamięci.
1913 – Pomnik Poległych w Steenvoorde
Położony u stóp kościoła św. Piotra pomnik poległych w Steenvoorde został odsłonięty w 1913 roku. Przedstawia oficera Gwardii Ruchomej niosącego sztandar, powszechnie nazywanego „moblotem”. Upamiętnia mieszkańców Steenvoorde, którzy polegli za Francję – od kampanii Drugiego Cesarstwa po obie wojny światowe. Dzięki swojemu położeniu w sercu miejscowości stanowi jedno z najważniejszych miejsc pamięci gminy i świadczy o przywiązaniu jej mieszkańców do obowiązku pielęgnowania pamięci o poległych.
1914–1918 – Pierwsza wojna światowa
Położone na tyłach frontu w Flandrii Steenvoorde pełniło rolę wsparcia podczas I wojny światowej. W gminie mieściło się dowództwo etapowe odpowiedzialne za organizację stacjonowania oddziałów oraz wojskowych służb sanitarnych. Nie uniknęła ona jednak konfliktu i została zbombardowana przez niemiecką artylerię. Świadectwem tego okresu jest siedem grobów brytyjskich żołnierzy zachowanych na cmentarzu gminnym, które dziś przypominają o wpływie Wielkiej Wojny na ten region.
1939–1945 – Druga wojna światowa i wyzwolenie
Druga wojna światowa stanowiła kolejną próbę dla ludności. Podobnie jak całe terytorium kraju, Steenvoorde przez cztery lata znajdowało się pod okupacją niemiecką.
W maju 1940 r., podczas niemieckiej ofensywy, Steenvoorde zostało kilkakrotnie zbombardowane, co spowodowało znaczne zniszczenia w centrum gminy. Wiele budynków zostało uszkodzonych lub zniszczonych.
4 września 1944 r. strzelanina w miejscowości Boerenhol spowodowała śmierć pięciu osób (trzech Belgów i dwóch mieszkańców Steenvoorde) oraz raniła kilka innych. Trzech mieszkańców Steenvoorde zostało wówczas wyprowadzonych na plac publiczny, gdzie zostali rozstrzelani. Według zeznań z 1945 roku władze niemieckie rozważały również wzięcie stu zakładników i podpalenie miasta.
Dzięki interwencji burmistrza Félixa Delobeau, wspieranego przez Julesa Charleisa i Jeana Camerlyncka, udało się uwolnić skazanych i zapobiec planowanym represjom.
Wszyscy trzej mężczyźni otrzymali Medal za Odwagę i Poświęcenie na mocy dekretu z 12 sierpnia 1945 roku.
6 września 1944 r. gmina została wyzwolona przez żołnierzy 1. Polskiej Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka. Po walkach w Normandii oddziały polskie przeszły przez Steenvoorde, ścigając armię niemiecką w kierunku Belgii.
Wyzwolenie to pozostaje jednym z najbardziej znaczących wydarzeń we współczesnej historii gminy i do dziś jest szeroko upamiętniane. Na dowód wdzięczności Steenvoorde wobec polskich żołnierzy nawiązano trwałe więzi z Polską, co doprowadziło w 2017 roku do podpisania umowy o partnerstwie z miastem Zbąszyń. Partnerstwo to wywodzi się ze wspólnej historii obu gmin oraz z chęci utrwalenia pamięci o roli, jaką odegrała 1. Polska Dywizja Pancerna w wyzwoleniu Steenvoorde w 1944 roku.
1945–2000 – Steenvoorde w drugiej połowie XX wieku
Po wyzwoleniu w 1944 roku Steenvoorde wkroczyło w okres modernizacji i rozwoju. Rolnictwo uległo mechanizacji, działalność gospodarcza ewoluowała, a także powstały nowe obiekty użyteczności publicznej. Życie stowarzyszeniowe przeżywało znaczny rozkwit wraz z rozwojem Stowarzyszenia Sportowego w Steenvoorde, założonego w 1941 roku, Klubu Tenisowego oraz, na początku lat 70., klubu judo AJL. W 1968 roku Valéry Giscard d’Estaing zainaugurował Dom Młodzieży, symbol dynamizmu młodzieży ze Steenvoorde.
W 1965 roku gmina została ogłoszona „Stolicą Chmielu”, co nadało nowy impet Świętu Chmielu. Od lat 60. do 80. impreza ta stała się jednym z najważniejszych wydarzeń we Flandrii. Parady, gigantyczne figury, jarmark, atrakcje i gale rozrywkowe co roku przyciągają liczną publiczność. Przyjazd wielu popularnych artystów francuskiej sceny muzycznej przyczynił się wówczas do wzrostu rozpoznawalności imprezy i promocji Steenvoorde. Okres ten głęboko wpisał się w współczesną historię gminy i świadczy o dynamice jej życia stowarzyszeniowego, sportowego i kulturalnego.
Rozwijająca się plantacja chmielu, symbol dziedzictwa rolniczego i piwowarskiego.
Osobistości, które przyczyniają się do rozgłosu Steenvoorde
W XXI wieku kilka osobistości przyczynia się do popularyzacji Steenvoorde daleko poza granice Flandrii Wewnętrznej. Kolarz Cédric Vasseur należy do najbardziej charakterystycznych sportowców tej gminy. Jako zawodowiec w latach 1993–2007 wygrał dwa etapy Tour de France – w 1997, a następnie w 2007 roku. Jego największym osiągnięciem był Tour de France 1997, kiedy to zwyciężył w La Châtre po długiej samotnej ucieczce i zdobył żółtą koszulkę, którą utrzymał przez pięć dni. Z kolei Iris Mittenaere, która dorastała i część swojej edukacji odbyła w Steenvoorde, została Miss Francji 2016, a następnie Miss Universe 2016, zapewniając gminie międzynarodową rozpoznawalność. Dzięki swoim osiągnięciom te osobistości przyczyniają się do promowania Steenvoorde we Francji i za granicą.
2023 – Ponowne odkrycie płyty nagrobnej Siostry Anny
Czasami ślady przeszłości ponownie wychodzą na światło dzienne i rzucają nowe światło na historię naszego miasta, choć wydawało się, że zniknęły bezpowrotnie.
Podczas ostatecznej rozbiórki dawnego domu opieki Les Sept Fontaines w 2023 roku odkryto wyjątkowe świadectwo przeszłości. Kilka osób wspominało o starej płycie nagrobnej ukrytej w zalanych piwnicach budynku, wzniesionego na miejscu dawnego szpitala i klasztoru Notre-Dame des Sept Fontaines.
Płyta została złożona w piwnicach podczas prac modernizacyjnych w latach 70. XX wieku i z czasem popadła w zapomnienie. Po wypompowaniu niemal metra wody, mułu i osadów wapiennych poszukiwania zakończyły się sukcesem. Spod grubej warstwy błota ponownie wyłoniła się ta niezwykła płyta nagrobna z niebieskiego kamienia, datowana na 1649 rok.
Płyta ta jest prawdopodobnie jedynym zachowanym śladem dawnego szpitala i klasztoru Notre-Dame des Sept Fontaines, założonego w 1404 roku przez Mathieu de Licques, pana na Steenvoorde.
Steenvoorde dzisiaj
Dzisiaj Steenvoorde harmonijnie łączy dziedzictwo historyczne, tradycje ludowe i lokalną dynamikę. Dzięki kościołowi św. Piotra, młynom, przysiółkom, flamandzkim krajobrazom, karnawałowi, noszonym gigantom oraz Świętu Chmielu gmina ta pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych symboli francuskiej Flandrii. Odkrywanie Steenvoorde to podróż przez ponad tysiąc lat historii w sercu regionu, gdzie dziedzictwo, pamięć i tradycje nadal żyją na co dzień.
Warto również odkryć
Aby poszerzyć swoją wiedzę, zapoznaj się z sekcjami „Wioski Steenvoorde”, „Olbrzymy zeSteenvoorde ”, „Karnawał w Steenvoorde ” oraz „Zwiedzanie Steenvoorde i Gór Flandrii”. Strony te pozwolą Ci lepiej zrozumieć dziedzictwo, tradycje i tożsamość Steenvoorde w sercu francuskiej Flandrii.
Najważniejsze wydarzenia historyczne
Na przestrzeni wieków Steenvoorde należało kolejno do Hrabstwa Flandrii od IX wieku do 1384 roku, do Niderlandów Burgundzkich w latach 1384–1482, do Niderlandów Habsburskich w latach 1482–1556 oraz do Niderlandów Hiszpańskich w latach 1556–1678. Na mocy traktatów z Nijmegen w 1678 roku miejscowość została na stałe włączona do Królestwa Francji. Od tego czasu dzieli historię Francji, zachowując jednocześnie swoje dziedzictwo, architekturę i tożsamość głęboko zakorzenione we flamandzkim dziedzictwie.
W odniesieniu do historii średniowiecznej głównymi źródłami są kronika Galberta z Brugii, De multro, traditione et occisione gloriosi Karoli comitis Flandriarum (1127-1128), a także kroniki Wilhelma Bretończyka (Philippide), Rigorda (Gesta Philippi Augusti) oraz Annales Gandenses dotyczące kampanii z 1214 roku. Kartularze i dokumenty hrabiowskie przechowywane w Archiwum Generalnym Królestwa Belgii oraz w Archiwach Departamentalnych Nord (seria B) dokumentują najwcześniejsze wzmianki o Steenvoorde, jego panach oraz przynależności do Hrabstwa Flandrii.
Historia klasztoru i szpitala Siedmiu Źródeł opiera się w szczególności na zespole 52 H Archiwów Departamentalnych Nord oraz na Bulletin du Comité flamand de France (t. XIII, 1875-1877). Izba retoryczna Ontsluyters van Vreughden została poświadczona dyplomem uznania wydanym przez De Fonteine z Gandawy 6 listopada 1518 roku. Wydarzenia z 1553 roku, ikonoklazm z 1566 roku oraz represje z 1567 roku są udokumentowane w archiwach kasztelanii Cassel, kronice Marcusa van Vaernewijcka, Van die beroerlicke tijden in die Nederlanden, a także w archiwach Rady Zaburzeń (Conseil des Troubles) przechowywanych w Archiwum Generalnym Królestwa Belgii.
Historia włości Steenvoorde w XVII i XVIII wieku opiera się na księgach parafialnych kościoła Notre-Dame-de-la-Chapelle w Brukseli, archiwach rodzin La Viefville i de Mérode, listach patentowych Ludwika XIV, podnoszących włość do rangi markizatu w 1711 roku, herbarzach i dokumentach potwierdzających szlachectwo z epoki oraz pracach genealogicznych Félixa-Victora Goethalsa, La Chesnaye-Desbois i Annuaire de la noblesse de Belgique.
Dla okresu nowożytnego i współczesnego głównymi źródłami są Archiwa Departamentalne Nord (serie B, E, H, M i U), Archiwa Departamentalne Pas-de-Calais, archiwa miejskie, protokoły Rady Generalnej Departamentu Nord, dekrety opublikowane w Bulletin des lois, archiwa Compagnie des chemins de fer des Flandres, Towarzystwa Filharmonicznego w Steenvoorde, Comice agricole, mleczarni Fermiers Réunis des Flandres (obecnie Danone) i Bio-Rad, a także dawna i współczesna prasa. Stanowią one główne źródła do badań nad historią administracyjną, gospodarczą, przemysłową i stowarzyszeniową gminy.
Zabytki i chronione obiekty zostały udokumentowane w bazach Mérimée i Palissy francuskiego Ministerstwa Kultury. Groby wojenne są rejestrowane przez Commonwealth War Graves Commission. Działania wojenne obu wojen światowych opierają się na zbiorach Service historique de la Défense oraz archiwach 1. Dywizji Pancernej. Informacje dotyczące Tour de France opierają się na oficjalnych archiwach wyścigu oraz zbiorach INA. Dane biograficzne dotyczące Iris Mittenaere, podobnie jak historia przemysłowa gminy, opierają się również na prasie regionalnej i krajowej oraz publikacjach instytucjonalnych zainteresowanych podmiotów.
Strona poświęcona Gigantom ze Steenvoorde, ich historii, stowarzyszeniom oraz Letniemu Karnawałowi.
© 2023 / 2026 – Steenvoorde i jej Giganci
Informacje prawne: Strona hostowana przez planethoster.fr
Projekt: Pascal Cnockaert
Dokumentacja i archiwa
Informacje przedstawione na tej stronie opierają się na archiwach publicznych, publikacjach historycznych, artykułach prasowych, zbiorach fotograficznych, relacjach ustnych oraz zasobach dziedzictwa kulturowego poświęconych historii Steenvoorde, jego gigantów i karnawału.
Traduction automatique Deepl